Wikisoc - De vrije informatiebron over sociaal recht in België

Welkom op de WikiSoc blog

WikiSoc is een blog waarin prof. Willy van Eeckhoutte fouten signaleert in of vragen stelt bij informatie over arbeids- of socialezekerheidsrecht in de media.
Niet de zoveelste opinie, maar hard recht

Terug naar overzicht

Rechtstreekse informatieverstrekking aan het personeel

Moet dat niet aan de ondernemingsraad als die er is?

06 mei 2016
De Standaard, vrijdag 6 mei 2016, p. 22

Subsidiair moet het vaak

Heel wat wettelijke en cao-bepalingen m.b.t. informatieverstrekking, raadpleging en overleg voorzien in een cascadesysteem waarbij bij ontstentenis van het ene orgaan, het andere aan de orde is (ondernemingsraad gevolgd door vakbondsafvaardiging, deze laatste eventueel voorafgegaan door het preventiecomité) en, als er geen van die organen is, de werknemers zelf aan bod komen. Soms gebeurt dat laatste zelfs in een geïnstitutionaliseerd vorm. Enkele voorbeelden.

 

Informatie aan de werknemers

In heel wat gevallen moet de werkgever bij ontstentenis van ondernemingsraad en vakbondsafvaardiging de voorgeschreven informatie aan de werknemers geven: bij het installeren van camerabewaking (art. 9 CAO nr. 68), bij het invoeren van controle van internet- en e-mailgebruik op het werk (art. 7 CAO nr. 81), bij het opstellen van een werkgelegenheidsplan voor oudere werknemers (art. 7 CAO nr. 104)

De werkgever die wil overgaan tot een collectief ontslag, moet bij ontstentenis van ondernemingsraad of vakbondsafvaardiging aan de werknemers een schriftelijk verslag voorleggen waarin hij zijn voornemen te kennen geeft om over te gaan tot een collectief ontslag (art. 66, § 1, 1°, Wet Collectief Ontslag).

 

Vergaderingen met de werknemers

Dezelfde bepaling legt de werkgever in dezelfde situatie op met de werknemers te vergaderen en hun de mogelijkheid te bieden om vragen te stellen in verband met het voorgenomen collectief ontslag en om in dat verband argumenten te formuleren of tegenvoorstellen te doen, die hij moet onderzoeken en beantwoorden (art. 66, § 1, tweede lid, 2°- 4°, Wet Collectief Ontslag)


Raadpleging van de werknemers

Ook raadpleging van de werknemers wordt soms verplicht gesteld bij ontstentenis van een ondernemingsraad of een vakbondsafvaardiging, bv. bij de invoering van een arbeidsregeling met nachtprestaties (art. 38, § 3, Arbeidswet). Zij moeten in die situatie advies geven over het preventief alcohol- en drugsbeleid in de onderneming (art.6CAO nr. 100).

 De werkgever die wil overgaan tot een collectief ontslag, dient de informatie- en raadplegingsprocedure inzake collectief ontslag voorgeschreven door de CAO nr. 24 na te leven. In de lijn van wat hierboven werd gezegd, voorziet die procedure bij ontstentenis van ondernemingsraad en vakbondsafvaardiging in de informatie en raadpleging van “het personeel” of “de vertegenwoordigers ervan”, welke laatste dan uiteraard geen personeels- of vakbondsafgevaardigden zijn in de wettelijke betekenis van het woord.

 

Regelingen treffen of akkoorden sluiten met de werknemers

Jaarlijkse vakantie en feestdagen

Het verst gaan nog de regelingen van de jaarlijkse vakantie en de betaalde feestdagen.

De eerste regeling bepaalt dat m.b.t. de datum van de vakantie en de eventuele verdeling bij ontstentenis van een beslissing van het paritair comité of van de ondernemingsraad en als er geen vakbondsafvaardiging is, ervan “de regelingen op het vlak van de onderneming getroffen worden tussen de werkgever eendeels en […] de werknemers”. Als ook op dat vlak geen regeling tot stand komt, valt men terug op een individueel akkoord tussen de werkgever en de werknemer (art. 63, tweede lid, Uitvoeringsbesluit Jaarlijkse-Vakantiewet).

 Een soortgelijke regeling geldt voor het bepalen van de vervangingsdag van een wettelijke feestdag die op een zondag of een andere gewone inactiviteitsdag valt (art. 8 Feestdagenwet).

Andere

 Soortgelijke “collectieve akkoorden” zijn ook terug te vinden in de regels m.b.t. de taakverdeling tussen de interne en de externe dienst op het werk (art. 1, 4°, koninklijk besluit 3 mei 1999 betreffende de opdrachten en de werking van de comités voorpreventie en bescherming op het werk) en de beëindiging van de overeenkomst met een preventieadviseur verbonden aan de interne dienst voor preventie en bescherming op het werk (art. 2, tweede lid, 3°, a, Wet Bescherming Preventieadviseurs)

Collectieve akkoorden met de werknemers

Dergelijke regeling is geen cao, want er komt geen representatieve werknemersorganisatie aan te pas. Zij is evenmin een bundeling van individuele overeenkomsten, want blijkens de teksten m.b.t. de jaarlijkse vakantie en de feestdagen primeert zij op deze laatste.

 In de regel wordt niet bepaald hoe dergelijke akkoorden worden gesloten. Alleen m.b.t. de wijze van betaling van het loon zegt de wet dat de werkgever dat moet sluiten met “de meerderheid van de werknemers” (art. 5, § 3, Loonbeschermingswet).

 

Maar mag het ook principaal?

Uit wat voorafgaat blijkt dat rechtstreekse communicatie en informatieverstrekking aan het personeel, meer nog, zelfs rechtstreekse raadpleging, overleg en akkoorden  door de wet en de interprofessionele sociale partners worden erkend. Maar de teksten voorzien telkens subsidiair in rechtstreekse contacten tussen werkgever en personeel, nl. als er geen organen zijn. Betekent dit dan dat de werkgever zich daarvan moet onthouden als er een ondernemingsraad of vakbondsafvaardiging (of een preventiecomité) is,

 Wat hij in ieder geval niet kan doen, is de voorgeschreven formele informatie, raadpleging en overleg met de regelmatig opgerichte organen vervangen door informele informatie, raadpleging en overleg met de werknemers. Dat zou strafbaar zijn (zie de afdelingen 3 – 5 van hoofdstuk 7 van boek 2 van het Sociaal Strafwetboek).

 Een parallel optreden is in beginsel wel mogelijk: de als voorbeeld genoemde bepalingen verbieden het niet. Maar het zou deloyaal zijn dat te doen als het overleg in of met de organen goed functioneert en een rechtstreekse lijn zou neerkomen op een uitholling van de wettelijke of collectief-conventionele rol van de ondernemingsraad of de vakbondsafvaardiging. Wat de ondernemingsraad betreft, zou dat in extreme gevallen zelfs kunnen worden beschouwd als een verhindering van de (goede) werking van de ondernemingsraad, wat een misdrijf is (art. 191, § 1, 1°, a, Sociaal Strafwetboek).

 

Conclusie

Rechtstreeks de werknemers informeren als er een ondernemingsraad bestaat, mag. Maar de wettelijke rol van de ondernemingsraad mag daarbij niet worden miskend.

Inschrijven

Updates ontvangen via mail?

WikiSoc volgen via Twitter

 

Wikisoc volgen via Google+

 

 

WAT? wx5 (wwwww) 

 Wij Willen Wettelijke Waarheden Weten 

 

De media verspreiden voortdurend informatie die rechtstreeks of onrechtstreeks juridisch is.

  

Wikisoc speurt naar nieuwsmededelingen met sociaalrechtelijke informatie die vragen oproepen (en probeert die vragen te beantwoorden).

 

 

VOOR WIE?

 

 Voor de (al dan niet eeuwige) student en voor al wie (minstens voor een stukje) leeft om te leren, zoals de auteur.

 

 

DE AUTEUR 

 

 

advocaat Willy van Eeckhoutte

 

professor Willy van Eeckhoutte

 

ANDERE INFORMATIE OVER SOCIAAL RECHT:

klik op de afbeelding

 

 

           

 

          

 

 

Trefwoorden